Galatasaray Üniversitesi

COP Nedir

1992'de Rio de Janeiro'da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı'nda Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (İngilizce kısaltmasıyla UNFCCC, Türkçe BMİDÇS) kabul edildi ve 1994'te yürürlüğe girdi. Sözleşme, iklim değişikliğiyle mücadelenin küresel hukuki zeminini kuran çerçeve metindir.

Sözleşmeye taraf olan ülkelere "Taraflar" denir. Bu tarafların bir araya geldiği yıllık toplantı da Taraflar Konferansı — İngilizcesi Conference of the Parties. COP, sözleşmenin en yüksek karar organıdır: uygulamayı denetler, kararlar alır, yeni mekanizmalar kurar.

İlk COP 1995'te Berlin'de toplandı. O tarihten bu yana, Covid-19 nedeniyle iptal edilen 2020 hariç her yıl bir COP düzenleniyor. Rakam bu yüzden yılla birlikte ilerliyor: 2026'daki toplantı 31'incisi.

Kararlar nasıl alınıyor?

COP'ta kararlar oydaşma (konsensüs) ile alınır; oylama yapılmaz. Yani 197 tarafın tamamının metne itiraz etmemesi gerekir. Bu kural, COP'ların hem en güçlü hem en kırılgan yanıdır: alınan karar tüm dünyanın ortak iradesini temsil eder, ama tek bir ülkenin direnci bile metni sulandırabilir ya da müzakereleri kilitleyebilir.

Sonuç metinlerinin çoğu zaman zirvenin resmî bitiş saatinden saatler, hatta gün sonra açıklanmasının nedeni budur. 2000'de Lahey'de düzenlenen COP6 ise uzlaşı sağlanamadığı için kararsız dağılmış, müzakereler ertesi yıl Bonn'da kaldığı yerden sürdürülmüştür.

COP'a kimler katılır?

Bir COP salonunda yalnızca devlet delegasyonları yoktur. Katılımcılar üç ana grupta toplanır:

• Taraf ülke delegasyonları: müzakere yetkisine sahip tek grup. Kararları bunlar alır.
• Birleşmiş Milletler kuruluşları ve uzman kurumlar: IPCC, Dünya Meteoroloji Örgütü, UNEP ve benzerleri.
• Gözlemci örgütler: müzakere yetkisi olmayan ama salonda bulunan, görüş sunan, yan etkinlik düzenleyen kuruluşlar. UNFCCC bunları temsil grupları hâlinde örgütlemiştir: çevre örgütleri (ENGO), iş dünyası (BINGO), yerel yönetimler (LGMA), yerli halklar (IPO), sendikalar (TUNGO), gençlik (YOUNGO), kadın ve toplumsal cinsiyet (WGC), çiftçiler ve araştırma kuruluşları (RINGO).

Mavi Bölge ve Yeşil Bölge

Her COP alanı ikiye ayrılır. Bu ayrım, "COP'a nasıl katılırım?" sorusunun da cevabıdır:

COP31'in künyesi

Tam adı

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı

Tarih

9–20 Kasım 2026

Yer

ANFAŞ Antalya Expo Center, Antalya

Ev sahibi

Türkiye Cumhuriyeti

COP Başkanı

Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı

Müzakereler Başkanı

Chris Bowen, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı

Beklenen ölçek

197 taraf, yaklaşık 100.000 katılımcı

Tema

"Göbeklitepe'den küresel net sıfır emisyon hedefine" — diyalogdan uzlaşıya, uzlaşıdan eyleme

Liderler Zirvesi

11–12 Kasım 2026

Pre-COP

5–8 Ekim 2026, Fiji (liderler buluşması Tuvalu'da)

Ortak ev sahipliği: Türkiye ve Avustralya

COP31'in en dikkat çekici özelliklerinden biri yönetim yapısıdır. Türkiye ve Avustralya ev sahipliği için yarıştı; iki ülke de adaylığını geri çekmeyince Kasım 2025'te Belém'de düzenlenen COP30 kilitlendi. Bir haftalık müzakerenin sonunda görev paylaşımına dayanan bir uzlaşı çıktı:

• Türkiye ev sahibidir. Konferans Antalya'da toplanır, COP Başkanlığı Türkiye'dedir ve zirvenin somut uygulama başlıklarını toplayan Eylem Gündemi Türkiye tarafından yönetilir.
• Avustralya resmî müzakerelerin başkanlığını yürütür. İklim Bakanı Chris Bowen, müzakerelere başkanlık eden isimdir.
• Pasifik boyutu: Zirve öncesi hazırlık toplantısı Fiji'de, liderler buluşması ise deniz seviyesi yükselmesinden en ağır etkilenen ülkelerden Tuvalu'da yapılacak. Amaç, karar vericilerin iklim kaybını Antalya'ya gelmeden önce yerinde görmesi.

COP31 neden önemli?

Paris Anlaşması'nın sınavı

2015'te kabul edilen Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 2 °C'nin belirgin biçimde altında tutmayı, mümkünse 1,5 °C ile sınırlamayı hedefler. Anlaşma bunu ülkelere tepeden hedef dayatarak değil, her ülkenin kendi hedefini beyan ettiği Ulusal Katkı Beyanları (NDC) üzerinden yapar. COP31, ülkelerin 2035 hedeflerini açıkladığı yeni beyan döngüsünün ardından toplanacağı için, taahhütlerle gerçek arasındaki açığın en görünür olacağı zirvelerden biri olacak.

Türkiye için ilk

Türkiye, iklim sözleşmesinin Taraflar Konferansı'na ilk kez ev sahipliği yapıyor. Ülkenin Birleşmiş Milletler çevre diplomasisindeki tek deneyimi bu değil: 2015'te Ankara'da Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi'nin 12. Taraflar Konferansı (UNCCD COP12) düzenlenmiş, o toplantının çıktıları belgelere "Ankara Kararları" olarak geçmişti. COP31 ise ölçek ve görünürlük bakımından bambaşka bir düzeyde.

Bölgesel olarak yakıcı bir gündem

Akdeniz havzası, küresel ortalamadan daha hızlı ısınan bölgeler arasında. Kuraklık, orman yangınları, deniz suyu sıcaklığındaki artış ve su stresi Türkiye için soyut senaryolar değil, yaşanan gerçekler. COP31'in Antalya'da toplanması, bu gündemi Türkiye kamuoyunun merkezine taşıyor.

Sık karıştırılanlar

Galatasaray Üniversitesi bu sürecin neresinde?

Galatasaray Üniversitesi, COP31'e Yükseköğretim Kurulu'nun yürüttüğü üniversite katılım modeli çerçevesinde hazırlanıyor. Üniversitenin denizcilik, hukuk, iktisat, iletişim ve uluslararası ilişkiler alanlarındaki birikimi; COP31'in öncelikli gündem başlıklarından özellikle okyanuslar ve denizler, gençlik ve eğitim ile iklim finansmanı ile doğrudan kesişiyor.

Üniversitenin COP31 çalışmaları ve koordinatörlük bilgileri için Üniversitemiz sayfasına bakabilirsiniz.